جهل ونادانيست واز عالم معقول نيست كه آن صادر شود پس برگردانيد آنرا ومكنيد . وممكن است كه : مراد بر گردانيدن فعل ديگرى باشد كه از روى جهل وناداني بكند ومراد اين باشد كه : تدارك وتلافى آنرا بعلم بكنيد باين كه در هر جا كه عفو بهتر باشد عفو كنيد ودر هر جا كه تلافى بايد باندازه تلافى كنيد نه اين كه شما هم مثل أو بمقتضاى جهل بخشم در آئيد وتلافى كنيد يا از حدّ بگذريد در آن . 5406 ردّعن نفسك عند الشّهوات ، واقمها على كتاب اللّه عند الشّبهات . برگردان از نفس خود نزد خواهشها وبر پاىدار نفس خود را بر كتاب خدا نزد شبهه‌ها ، يعنى برگردان از نفس خود نزد خواهشهاى بد آنها را ، يا عذاب وعقابي را كه بر آنها مترتّب مىشود ، باين كه بمقتضاى آن خواهشها عمل نكنى ، ودر حكمي كه شبههء باشد باعتبار تعارض ادّلهء مختلفه « بر پاىدار نفس را بر كتاب خدا » يعنى ملاحظه كن هر طرف آن كه موافق كتاب خدا باشد عمل بآن كن وآن طرف ديگر را طرح كن ، چنانكه در بعضي أحاديث ديگر نيز وارد شده كه : هر گاه در مسئلهء دو حديث مختلف وارد شده باشد عمل كن بهر يك از آنها كه موافق كتاب خدا باشد وطرح كن آن ديگرى را . 5407 ردع النّفس وجهادها عن اهويتها يرفع الدّرجات ويضاعف الحسنات . بر گردانيدن نفس وجهاد كردن با آن از خواهشهاى آن بلند ميكند مرتبه‌ها را ، ودو چندان مىگرداند حسنات را . ظاهر اينست كه « از خواهشهاى آن » « 1 » متعلق است به « برگردانيدن » « 2 » يعنى بر گردانيدن نفس از خواهشهاى بد آن وجهاد كردن

--> ( 1 ) يعنى جار ومجرور كه « عن أهويتها » باشد . ( 2 ) يعنى كلمهء « ردع » ، پس تقدير چنين باشد « ردع النّفس عن أهويتها » .